Gady i płazy nie cieszą się wśród ogółu ludzi wieką sympatią. Szczególnie nielubiana jest żmija zygzakowata. Mimo ochrony prawnej jest zabijana bez litości. Sam niedawno, niechcący, byłem przyczyną zabicia żmii.

W ubiegłym miesiącu poruszając ścieżką nad jednym ze stawów w Ciągowicach nadepnąłem na żmiję. Czując coś miękkiego pod adidasem natychmiast zabrałem nogę i moje oczy z przestrachem spojrzały w dół. Z moich ust wyrwał się na wpół dramatyczny okrzyk, który przywołał najbliższego wędkarza. Żmija, mimo moich nieśmiałych protestów i argumentów, że jest pod ochroną i mnie nie ugryzła, natychmiast została potraktowana kijem i zakończyła swój żywot. Wracając tą samą ścieżką za jakiś czas, spotkałem następną żmiję. Nauczony poprzednim doświadczeniem patrzyłem pod nogi i nie zaalarmowałem otoczenia. Spokojnie zrobiłem kilka zdjęć i kiedy gad zniecierpliwiony moją obecnością zaczął syczeć, ruszać językiem i podnosić głowę oddaliłem się.

Żmija zamieszkuje północną część Płw. Iberyjskiego, Anglię, środkową i północną Francję, Europę środkową i północną z wyjątkiem najbardziej na północ wysuniętej części Płw. Skandynawskiego i północnej części Rosji. W azjatyckiej części Rosji gatunek ten występuje aż do wyspy Sachalin. Żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym wężem żyjącym w Polsce.

Tło grzbietu żmij może być różnie zabarwione: brązowe w różnych odcieniach, srebrzystoszare, żółtawe, oliwkowozielone, niebieskoszare, pomarańczowe, czerwonobrązowe lub miedzianoczerwone. Na grzbiecie występuje ciemniejszy od barwy węża, zygzak. Czasem można znaleźć żmije jednokolorowe, np. całe czarne, co nie należy do rzadkości lub miedzianoczerwone, pomarańczowe. Spód żmii zygzakowatej najczęściej jest ciemny lub szarobrązowy, stalowoniebieski, czarnobrązowy lub czarny. Ciało żmii zygzakowatej jest dość masywne. Żmije zygzakowate osiągają dojrzałość płciową w wieku 3 lat samce i 4 lat samice.

Pora godowa żmii zygzakowatej zaczyna się w końcu marca, kwietniu lub maju, rzadziej w czerwcu. Samce walczą o samice, siłując się. Większy sukces rozrodczy mają samce większe. Także większe samice rodzą więcej młodych. Samica może kopulować z więcej niż jednym samcem. Do zapłodnienia komórek jajowych wykorzystywana jest sperma od każdego z samców, a nawet ta przechowywana w drogach rozrodczych samicy - uzyskana w poprzednim sezonie rozrodczym. Żmija jest gatunkiem jajożyworodnym. Rodzenie młodych w liczbie od 5 do 22 sztuk, przypada na lipiec - październik. Większe samice rodzą więcej młodych. Węże po urodzeniu mają długość 9,5 - 21,3 cm. Młode w chwili składania jaj rozrywają ich osłonki i wyglądają już jak wierne kopie rodziców. Wiele samic umiera po porodzie z wycieńczenia, gdyż w czasie ciąży z reguły siedzą w ukryciu i nie polują.

Ulubionym środowiskiem żmii są polanki lub przecinki w podmokłych lasach oraz stosy kamieni na pograniczu pól i lasów w okolicach górzystych. Żmija nasza jest wprawdzie zwierzęciem nocnym, poluje jednak również chętnie wieczorem i w ciągu dnia. Ofiarę swoją uśmierca działaniem jadu i dopiero wtedy ją połyka. Zjada małe gryzonie - myszowate, nornikowate, ssaki owadożerne (ryjówki, krety), noworodki mysie, pisklęta, żaby, jaszczurki i owady (prostoskrzydłe, biegaczowate). Młode żmije pożerają owady, ślimaki, dżdżownice, małe płazy i jaszczurki.

W upalne dni lubi się ona godzinami wygrzewać w promieniach słońca. Jad żmii charakteryzuje się silnym działaniem miejscowym, jest mieszaniną kilku toksyn o różnorakim działaniu: uszkadzającym układ nerwowy, powodującym martwicę tkanek, zmniejszającym krzepliwość krwi, zmiany rytmu pracy serca. Po ukąszeniu na skórze poszkodowanego pozostają dwie charakterystyczne ranki. Ukąszenie jest szczególnie niebezpieczne dla dzieci i osób starszych.

Jednak wrodzona ostrożność tego węża oraz paniczny strach przed człowiekiem powoduje, że o ile ma taką możliwość, zawsze schodzi mu z drogi. Ponieważ jest to zwierze stosunkowo powolne - w przypadku zaskoczenia - jad pozostaje jej jedyną bronią, ale jak w moim przypadku, nie zawsze ugryzie.

Dla człowieka jad żmii może być niebezpieczny, ale tragiczne wypadki zdarzają zupełnie wyjątkowo. Przypadki pokąsania są spowodowane na ogół nieostrożnością lub brawurą człowieka. Jedyną skuteczną odtrutką w przypadku ukąszenia jest zastosowanie surowicy przeciwjadowej. Jeśli więc zostaniemy ukąszeni musimy natychmiast udać się do najbliższego szpitala.

Wbrew mniemaniom żmija zygzakowata jest zwierzęciem bardzo delikatnym, szczególnie słabo odpornym na lekkie nawet obrażenia ciała.

Tekst i zdjęcie Lesław Romanek

Wasze opinie

dodaj opinię wszystkich opinii: 0

Obecnie w galerii znajduje się 1024 zdjęć

Obecnie w galerii znajduje się 2 filmów